Blog Brazilië

Brazilië is in alle opzichten een indrukwekkend land. Ruim 200 keer groter dan Nederland met verschillende klimaten, uiteenlopende landbouw & natuur.  26 Januari vertrekken we richting Sao Paulo.

11 februari: 40 graden op de suikerbroodberg

We zijn nog in Rio de Janeiro waar vanaf de vroege ochtend carnavalsklanken klinken. Straten zijn afgezet en soms kun je niet verder omdat een groep spontaan de weg blokkeert. 

Vanochtend bezoeken we het eerst het Maracana stadion. Hier konden maar liefst 175.000 mensen in, maar voor het wereldkampioenschap is het stadion aangepast met 65.000 zitplaatsen waardoor het voor veel mensen niet meer te betalen is. Het veld is afgeschermd want ook hier wordt een grote carnavalshow gegeven. 

We gaan langzaam verder met de bus richting de Suikerbroodberg. Onderweg zien we duizenden mensen carnaval vieren en wie niet op straat is lijkt op het strand te liggen om af te koelen. Het kwik is gestegen naar 40 graden en bij ons is het tempo ook een stuk lager. Tijdens de lunch kijken we uit op de berg waar we even later met de gondel naar toe gaan. Het uitzicht over Rio is geweldig! Copacabana ligt vol en we kijken ernaar uit om straks ook een duik te nemen. Vanaf ons hotel is het de weg oversteken en dan de zee in. Dat is nog niet zo gemakkelijk voor Marga. De stroming is zo sterk en golven zo hoog dat we erdoor worden verrast. Maar we laten ons niet kennen en even later genieten we van het heerlijke warme water en de enorme lading 'schrubzand'. 

Na het diner willen we onze voorraad opdrinken op het strand, maar dat wordt door de gids afgeraden. In het donker is het niet veilig, ook dat is Rio. We kiezen voor het veilige terras waar een leuke straatverkoper de handel aangaat met Marijke en even later goede zaken doet. De man vertelt trots over zijn kinderen en laat foto's zien. Het is een leuk gesprek zijn beperkt Engels, mijn beperkt Portugees en wat handen & voetentaal :-). Plots merkt iemand op dat het half 3 is en hoog tijd om te gaan slapen. Morgen een rustige dag. Nog even de zee in, koffer pakken en psychisch voorbereiden op sneeuw in Nederland waarvan veel Facebook vrienden al de nodige foto's hebben gestuurd. Dank je, maar we willen er nog even niet aan denken. Vooral Laus en Willy niet, want in Canada is het -30.....

Lotte is nu net met een groep in Californië en heeft al een aantal mooie bedrijven bezocht. 

Dit is voorlopig het laatste verslag uit een mooi warm Brazilië.

 

 

10 februari vliegende bus naar RIO

Het is 5 uur wanneer we worden gewekt. Ontbijten, bus in en naar het vliegveld. Het vliegtuig zit vol naar Sao Paulo met mensen die naar het carnaval gaan. In Sao Paulo stopt deze even om mensen in en uit te laden en vertelt binnen 20 minuten naar Rio de Janeiro, onze eindbestemming. Omdat de afstanden hier zo groot zijn, worden er grote rondes gevlogen met diverse tussenstops, net als wij met de bus gewend zijn. Je ziet heel mooi hoe dicht de kustlijn bebouwd is met erachter groene heuvels.

Net na 11 uur landen we in Rio de Janeiro, een stad met ruim 7 miljoen inwoners. We moeten even wennen aan de warme vochtige lucht hier. Als we hoog op de berg bij het Christusbeeld staan, is het 38 graden. Het uitzicht is geweldig! In de verte zie je de favela's, de wijken waar de arme mensen wonen. Onze gids vertelt dat er 790 van dit soort wijken zijn waarin 20% van de bevolking woont. Dit weekend is hun weekend: carnaval. Overal op straat lopen mensen verkleed rond en hoor je muziek. Op diverse plaatsen Is straatcarnaval waarbij diverse wijken zich presenteren. Wij gaan naar de Sambadromo, een permanente tribune waar de beste sambascholen/favela's tegen elkaar strijden. Het begint om 10 uur 's avonds en met moeite komt onze bus door de stad. We gaan naar onze tribune en laten het op ons af komen. Diverse mensen hebben zich verkleed in de groep en de stemming zit er lekker in. Na een uur genoten te hebben van de optocht die werkelijk onbeschrijflijk is, lijkt het voorbij. Een veegploeg loopt achter de parade aan met honderden mensen in schitterende tenue's en diverse grote versierde wagens. Maar onze gids vertelt dat dit slechts 1 sambaschool is! We kijken nog een tweede sambaschool, maar dan begint de vermoeidheid de overhand te krijgen en hebben we genoeg genoten van dit enorme spektakel. We stappen in de bus en bij het hotel worden we wakker van de geluiden van Copacabana. Het is 1 uur. Alaaf, welterusten.

8 feb Bezoek aan de coöperatie Castrolanda door Rosalia Silva.

De presentatie begint met bekende geluiden van het draaiorgel. 50 families zijn hier in 1951 naar toe gekomen met vee, zaden en bagage. Een halve eeuw later heeft men hier de hoogste productiviteit van het land bereikt. Een eigen zuivelfabriek, chipsfabriek, veevoederfabriek, slachthuis, waterzuivering, graanopslag, bosbouw, schapen. In de jaren 90 zijn ze begonnen met aardappels en schapen zijn er sinds 2004. Over de jaren heen heeft de coöperatie zich steeds verder uitgebreid qua differentiatie. Ze hebben filialen in Parana en staat Sao Paulo. In 2016 hadden ze 866 leden en 2587 medewerkers. Bij de slachterij werken 1500 mensen. Veel leden hebben gemengde bedrijven. 

Iedere 3 jaar wordt het hoofdbestuur gekozen en mag 1 keer herkozen worden. Daarna moeten ze er 3 jaar uit om te voorkomen dat constant dezelfde mensen erin blijven. De opleidingskosten worden door de coöperatie betaald. 

Missie: waarde geven aan de leden en aan de coöperatie. 

621000 omzet in 2007 2827000 in 2016 stijging vooral door het verwerken van de producten waardoor een aanzienlijk hogere toegevoegde waarde is ontstaan. Opslagcapaciteit graan 497.000 ton. Tot 2000 hadden ze een centrale coöperatie maar nu zijn deze gesplitst in decentrale coöperaties met Frisia (was voorheen Batavo), Castrolanda, Capal waarmee ze samenwerken. 

Van de slachterij is de coöperatie voor 60% verantwoordelijk en de leden voor 40%. Deze gaan we later vandaag bezoeken. 55% Castrolanda, 25% Frisia en 20% Capal is de verdeling van de aandelen. 

Castro is de gemeente waar de meeste melk gemolken wordt van heel Brazilië. De melkfabriek verwerkt 1 miljoen liter per dag. 

Onze gids kwam vanochtend met de verheugende mededeling dat de bus niet meer op onverharde wegen mocht rijden waarop Roelof Kiers de complete familie heeft opgetrommeld en we in comfortabele jeeps naar het bedrijf van Jouan en Marli Kiers zijn gereden. Dit was vroeger een moerasgebied en Roelof heeft er 10 jaar over gedaan om een dijk te bouwen en afwateringssloten aan te leggen. In totaal wordt er 800 ha soja en mais verbouwd die ze zelf kunnen drogen en opslaan. Door de langdurige regen vorige maand hebben ze opnieuw moeten inzaaien. Joao is bezig om de sloten te dichten en middels drainagepijpen het water af te kunnen voeren. Daarnaast hebben ze 3000 mestvarkens die als big van ca 20 kg binnen komen en na 120 dagen als varken van rond de 120 kg naar de slachterij gaan. We hebben helaas niet veel tijd en worden door familie Kiers weer teruggebracht naar Castro waar we in de bus stappen richting de slachterij. Deze is gloednieuw en de modernste van Brazilië waar 3.000 varkens per dag worden geslacht. We zijn onder de indruk hoe schoon en modern het er is en er worden veel vragen aan onze gids gesteld. Er werken ruim 1000 mensen waaronder 600 in 2 ploegen die het uitbenen. Ze maken allerlei heerlijke producten onder eigen merknamen, maar ook voor bekende internationale merken. In de bedrijfskantine eten we een hapje mee waarna we verder rijden voor ons laatste bedrijfsbezoek deze reis.

Melkveebedrijf Groenwold

Lientjes vader was bakker Morssink uit Wierden en was de laatste lichting die is gekomen - ze was toen 5 jaar. Samen met Teunis hebben ze 22 jaar hier het bedrijf opgestart met 60 koeien. Nu 2200 koeien die 50.000 liter per dag  dat rechtstreeks naar de melkfabriek Castrolanda gaat die bijna om de hoek ligt. Het verste land is 30 km van de boerderij waar silagemais wordt verbouwd. Dit wordt iedere dag, ca 80 ton/dag, opgehaald. Na de mais wordt haver of raaigras ingezaaid. In de buurt wordt land gehuurd en in de jaren is ook bijgekocht. Van de 3 kinderen werkt de zoon op de boerderij en zijn de dochters beide getrouwd met akkerbouwers. De kleinkinderen spreken doorgaans geen Nederlands meer. Op de Nederlandse school wordt nog wel de cultuur van Nederland gegeven, zoals Sinterklaas. Ach, hier is geen probleem met zwarte Piet zegt Lientje. BNN wordt goed bijgehouden, zelfs het weerbericht want de binding met Nederland blijft.

We rijden met de bus over het grote bedrijf wat nog steeds wordt uitgebreid. De nieuwste stallen zijn ruim 200 m lang en hebben een verval van 2% voor het flushsysteem (mest wegspoelen met water). Er zijn grote mestbassins aangelegd waar de vloeibare fractie naar toe gaat nadat de mest over de afscheider is gegaan. De lange gang naar de afscheider dient als zandvang voor het zand dat uit de boxen komt. Op de vraag of het moeilijk is een vergunning te krijgen krijgen we een glimlach te zien en wordt geantwoord dat dit niet nodig is. Daarnaast zie je vanaf de straatzijde niet hoe groot het bedrijf is. De melkstal is klein met 2x16, maar die komt later aan bod. Wat het gaat worden weten ze nog niet. Ook niet of de uitbreiding nu tot een eind is gekomen. De melkfabriek heeft nog capaciteit en daarmee is voor familie Groenwold de grens nog niet bereikt.

We rijden via Castro naar Curitiba. Zo'n 150 km waar we voor de zekerheid maar 3 uur voor uit hebben getrokken. Twee dagen geleden is hier een konvooi geldauto's overvallen waarbij een aantal doden het gevolg was. Iedereen heeft het erover. Het is hier gelukkig niet iets wat vaker is voorgekomen. We hopen dat de weg nu niet afgesloten is. Er is veel vrachtverkeer waarvan slechts een klein deel gebruik maakt van automatisch tolheffing. Ook onze bus wacht geduldig in de rij die contant betaalt. Goed voor de werkgelegenheid ;-). 

 

 

 

 

 

7 februari Gezelligheid in de kolonies

Het is fris als we buiten in Castro wachten op de 7 auto's die ons vandaag rondrijden door de kolonies Arapoti, waar familie Davidse woont, en Castro waar familie Kiers woont. We kennen ze van de reizen die ze met ons hebben gemaakt en het is mooi om te kijken hoe ze wonen en hoe de bedrijven eruit zien. Het is 1,5 uur rijden naar Davidse over een drukke 2-baans weg waar we ook nog regelmatig moeten stoppen omdat 1 rijbaan door wegwerkzaamheden is afgezet. Je kunt merken dat ze weten hoe hiermee om te gaan, want vakkundig wordt op de tegenbaan gereden om de stroom wachtende vrachtwagens voorbij te gaan waarbij de nodige pionnen handig worden ontweken. We leren Mini op een heel andere manier kennen, hoewel ik dat eigenlijk niet mag zeggen van haar :-). Onderweg praten we over van alles en nog wat waarbij het in de vrouwenauto's over andere onderwerpen gaat dan de mannenauto's. We rijden allemaal apart, maar komen bijna gelijk aan bij Davidse waar het een leuk weerzien is met mijn kamergenoot Ilona (reis Canada 2014). Samen met Elly hebben ze de koffie al klaar staan en genieten we van zelfgemaakte cake van Annelies. 

Jasper laat ons zijn mooie oldtimerverzameling zien en even later komt de John Deere voorbij de in hoog tempo de kolven mais stript. Hoewel de mais nog niet helemaal rijp is, gaan ze toch oogsten want het wintergewas, volgens mij was het tarwe, moet er weer in. Om de stengels goed kapot te krijgen hebben ze een nieuwe machine gekocht die ook nog even gedemonstreerd werd. De auto weer in voor een bezoek aan de buurman Bronkhorst met ca 800 stuks vee en 450 melkkoeien. De hoge stal staat pas 8 jaar en hoewel ze geen opvolger hebben, gaan ze verder met de uitbreiding om er later een manager op te zetten. We lopen door de stallen die heerlijk koel bovenop een heuvel staan. Het uitzicht is geweldig en de uitleg helder. Grond is moeilijk aan te komen, vooral dichtbij het bedrijf. Ze verbouwen zelf mais, maar kocht ook bij. Van bovenaf kunnen we net het begin van het melken bekijken. De hoogproductieve koeien worden 3 keer per dag gemolken. Het is een mooi schoon bedrijf en boven nemen we met een hapje en drankje afscheid van familie Bronkhorst.

De lunch is weer een heerlijk buffet bij een restaurant wat door Nederlanders wordt gerund. Er liggen gehaktballen die er wel in gaan! Er worden een flinke hoeveelheid tafels bij elkaar geschoven want de groep Is vandaag flink uitgebreid tot een echt kippenhok. We genieten van de leuke gesprekken en heerlijke eten. Ik neem nog een pak koffie mee en maak de afspraak met de eigenaar de volgende keer de koffieplantage te bezoeken. We gaan nu naar het bedrijf van Roelof, Mini en dochters Hester, Renata en Bianca. Onderweg krijgen we even een flinke bui, maar op het land rijden de jeeps richting de combines die net even zijn gestopt. Dan maar eerst het bedrijf bekijken waar mais wordt gedroogd in de houtgestookte cascadedroger. Dirk stookt het vuur nog eens op en wij maken snel een paar foto's van het brandende hout wat ze zelf verbouwen. Ondertussen brand de zon er weer flink op los en rijden we met de jeeps over het land om te zien hoe er gelijktijdig wordt geoogst met 2 combines en trekkers aan het inzaaien zijn. Het leveren mooie plaatjes op. We maken nog even een groepsfoto en we doen met Harrie mee: klikklikklikklik....Een deel van de groep gaat met Joao (hopelijk heb ik de naam goed geschreven, anders mijn excuses) naar een andere boerderij, een deel naar het hotel en wij gaan nog even naar het museum wat gevestigd is in een nagebouwde Drentse boerderij. Hier zien we zowel Roelof als Mini als kleine kinderen op de foto's toen ze aankwamen in de kolonie. De historie is boeiend, maar we moeten snel verder om nog binnen het Braziliaans kwartiertje te blijven want we zijn bij de familie Kiers uitgenodigd om een hapje te eten. De kok staat vakkundig te grillen, maar veel tijd is er niet, want we hebben veel te veel te bespreken. Wat een gezelligheid vandaag! Wat hebben we genoten!!!!

Morgen helaas alweer de laatste dag in Castro. Dan gaan we het eerste bedrijf van Kiers bezoeken, krijgen uitleg bij de coöperatie, gaan een hypermoderne slachterij in en sluiten af bij een groot melkveebedrijf. 

 

 

6 februari - Duitse kolonie en groot gemengd bedrijf

Het is wat bewolkt en koel vanochtend met 22 graden als we naar Entre Rios vertrekken. In 1951 zijn hier 500 statenloze families uit Swaben naar toe gekomen in 7 boten. Vooraf was land aangekocht en verdeeld. Iedereen kreeg 18 ha en wanneer ze kinderen hadden meer. Zo konden ze gewassen verbouwen, vee houden en een inkomen genereren. Vanuit Zwitserland kregen ze een lening die in 5 jaar afgelost moest worden. Om de grond bouwrijp te maken bleek veel meer tijd nodig dan verwacht en de lening werd verlengd en uiteindelijk door de Braziliaanse bank overgenomen. De helft van de families zijn weer terug gegaan naar Duitsland omdat ze hier niet konden aarden. De rest is gebleven en heeft hier goed geboerd. Ze hebben de grootste mouterij van Brazilië en daarnaast een enorme graanopslag. Ze werken nauw samen met de kolonie Castrolanda, zo'n 230 km verder wat hun melk verwerkt. 

Onze lunch is vandaag is even een keer wat anders, namelijk op een boerderij. Maar voordat we daar aankomen staan Laus, Kees en Daan al tussen de aardappels te kijken en sporen diverse ziektes op. Het bedrijf waar we zijn verhuurt het aardappelland. Vader (87), zoon en zijn vrouw ontvangen ons hartelijk in het schitterende huis. De barbecue wordt aangestoken en ondertussen krijgen we informatie over hoe dit bedrijf al 193 jaar in handen is van deze Portugese familie. 

Het bedrijf ligt op 1000 m hoogte en het is hier subtropisch waardoor de ziektedruk doorgaans hoger is. Hij verbouwt 1000 ha soja, 300 ha mais in de zomer en sorghum en olifantengras. De rest van de 2100 ha verhuurt hij aan aardappeltelers. Hij heeft 1000 stuks vee (black angus, red angus, nelore en kruisingen), 600 Texelaars en een koppel paarden. In de winter verbouwt hij Rogge, gerst en haver naast gras. Hij is er voorstander van dat een cover crop verplicht wordt om erosie tegen te gaan. Zowel de mais als soja wordt gedroogd  waarbij de drogers gestookt worden op hout en gas. De machines zijn van allerlei merken. Er wordt gekozen op basis van prijs. Precisielandbouw wordt, mede ism Monsanto, toegepast maar vanwege slecht internet is online opbrengstmeting niet mogelijk. Nu heeft hij nog maar 2 combines, tot vorig jaar nog 4, omdat rondtrekkende loonwerkers of andere boeren die zelf klaar zijn met hun oogst als loonwerker in te huren zijn. Er werken 21 mensen op dit bedrijf waarvan een aantal een landbouwingenieur zijn.

Na dit interessante bezoek trekken we verder naar Castro waar we vanavond Roelof, Mini, Jasper en Annelies zullen ontmoeten. Onderweg is het druk. Veel vrachtverkeer en kleine dorpjes die we door moeten. We zien tabaksplanten er naargeestig bij staan. Wellicht heeft een maand regen in december niet veel goed gedaan. De steenfabriekjes langs de weg draaien volop. Helaas hebben we geen tijd om te stoppen want ons bezoek duurde langer dan gepland maar was het meer dan waard. Tegen 9 uur komen we aan in Castro. Tijd voor een hapje eten en vele verhalen om bij te praten.

Morgen gaan we eerst aan Annelies en Jasper in de kolonie Arapoti. Daarna bezoeken we het bedrijf van Roelof en Mini. Een druk programma waar een ieder naar uitkijkt.

Boa nuite 

5 februari Landbouwbeurs Cascavel

Het is weer een stralende dag als we een van de grootste beurzen bezoeken. Deze wordt georganiseerd door de coöperatie Cascavel en trekt jaarlijks zo'n 200.000 bezoekers. Vandaag is de eerste dag en als we het terrein opkomen worden de trekkers nog even netjes gepoetst. We zien diverse bekende merken, maar ook locale voor ons minder bekende merken waarvan sommige toch steeds meer opduiken op Europese beurzen. De machines zijn, vergeleken met 2012 toen we hier waren, aanzienlijk groter en opmerkelijk geavanceerder. Ook hier is veel aandacht voor precisielandbouw waarbij de satelliet niet meer is weg te denken. We vragen bij New Holland hoe zij denken dat deze ontwikkeling gaat en ze verwachten dat over 5 jaar de grotere bedrijven hierop zijn ingericht. Het grootste probleem is ongeschoolde trekkerchauffeurs en het moeilijk kunnen krijgen van personeel in de oogstperiode wanneer vaak ook gelijk wordt ingezaaid. Chauffeurs worden bij hen opgeleid om goed met het systeem overweg te kunnen. Even later komen we in gesprek met Roberto, geboren in Brazilië van Nederlandse ouders en perfect Nederlands sprekend. Zijn vader staat ook op de beurs met stroopwafels en andere Nederlandse lekkernijen die erg populair zijn. Het is een leuk gesprek waarbij we genieten van de lekkerste koffie die we tot nog toe hebben gehad! 

Snel verder naar een aantal andere stands om foto's te maken van de interessante machines. 

Het is een eindje rijden naar Entre Rios, een Duitse kolonie. De wegen zijn goed, maar veel 2-baans en stijl. Ofwel, de gemiddelde snelheid is er soms flink uit als we weer een grote vrachtauto voor ons hebben. Veel landbouw zie je hier niet, wel bomen met tussendoor een paar kleine veldjes mais. De meeste in de bus rusten even lekker uit tot de koffiestop waar we het overzoete gebak proberen. Morgen bezoeken we een 

4 februari Kleddernat in Brazilië 

De zon brand al goed op de vroege ochtend. We lopen langs de Iguacu rivier aan Braziliaanse zijde. Het uitzicht op de watervallen is indrukwekkend en als we dichterbij komen daalt de nevel als een welkome verkoeling op ons neer. 

De tweede excursie bestaat uit een safari op de rivier waarbij we onderweg de nodige informatie krijgen over het subtropisch oerwoud waar we doorheen lopen. Rond 1982 zijn hier de bomen aangeplant omdat alles was gerooid voor de houtkap. Dit deel is sinds 1969 een nationaal park. Kleine stroompjes komen de berg af en vormen een natuurlijke poel. Vanwege de vele mineralen die hier in het gesteente zitten is dit water heel goed voor huid en haar, maar als je het drinkt ben je 2 weken ziek. 

Bij het platform aangekomen kleden we ons even om en stappen met badkleding en een zwemvest de boot in. De rivier is lekker rustig, maar dan komt de eerste stroomversnelling... behendig wordt er door gevaren. Dan zien we de watervallen dichterbij komen en even later klettert het warme water op ons neer. En dan nog een keer en nog een keer. We kunnen er niet genoeg van krijgen en met de grootste schik zitten we doorweekt in de boot. 

We laten ons in de zon opdrogen en praten nog na over de enorme hoeveelheid water. Dan lunchen. Weer een all you can eat en dat is ondertussen te merken :-(. Het eten is heerlijk. Veel vlees en heerlijk vers fruit. Dan is het tijd voor een aantal van de groep voor de vlucht over de watervallen. De rest gebruikt benut de airco, snelle WiFi of slaapt een beetje bij. We genieten allemaal van de vlucht door de mooie opnames van Dirk. 

Als afsluiting bezoeken we het vogelpark waar de vele soorten zich heel mooi laten fotograferen. 

Het was weer een mooie en warme dag die door de meeste van ons is afgesloten in de 'stamkroeg' waar we opnieuw het licht uit hebben gedaan ;-). 

aaa

3 Februari - Water, watervallen, waterenergie 

We zitten in een waterrijk gebied met de rivieren Parana en Iguacu. Vandaag zijn we in 3 landen geweest: Argentinië, Paraguay en Brazilië. Eerst naar Argentinië om de bovenkant van de wereldberoemde watervallen Foz do Iguacu te bekijken. En met ons nog vele andere toeristen, want na Rio de Janeiro komen hier de meeste toeristen. Omdat het de vorige maand 4 weken achtereen heeft geregend, wat heel goed uitkwam voor de boeren, staat de rivier hoog. Bij het enorme gat aangekomen stroomt het water 90 m naar beneden, maar door de nevel is dat niet te zien. Soms steekt de wind even op en krijgen we een natte regen over ons, maar een kwartier later is daar niets meer van te merken door de brandende zon. We maken veel foto's en genieten van de schitterende natuur. Niet voor te stellen dat hier zo'n 2 miljoen liter water per seconde naar beneden stroomt.

Nog onvoorstelbaarder is de excursie naar de Itaipu-dam. Op de spaceshuttle na het duurste bouwproject ter wereld met 25 miljard. De dam maakt een geweldige indruk. Veel getallen komen voorbij, maar het dringt niet echt tot ons door. Een paar zijn blijven hangen: 190 m hoog is de dam en het water valt 126 m omlaag door pijpen met een diameter van bijna 11 meter. In 3 pijpen stroomt net zoveel water als in de gehele Iguacu watervallen (2,1 miljoen liter per seconde!). Er wordt 14000 MWatt energie geleverd, vergelijkbaar met 14.000 windmolens en deze hoeveelheid kan de wereld 40 dagen vooruit. In 9 jaar tijd is dit complex gebouwd waaraan 40.000 mensen per dag hebben gewerkt. Zij kregen allemaal op de werkplek maaltijden waardoor hier de grootste kantine wereldwijd was. De spilsluis is helaas dicht. Ondanks de grote regenval is er nog steeds niet genoeg water, maar dat is moeilijk voor te stellen met een achterliggend stuwmeer van 175 km bij 6-8 km. Als we de bus instappen geeft deze aan dat het 41 graden is. Tijd voor een verfrissende douche en zwembad. Morgen bezoeken we de watervallen vanaf de onderkant en maken we een rustige rondvaart over de rivier. Vanavond eerst naar een folkore dinnershow. Hopelijk lukken de foto's en zal ik proberen ze zo snel mogelijk op de site te krijgen of op Facebook te zetten.

Boa Nuite, goedenacht vanuit een warm zuidoost Brazilië

Eline

aa

Vrijdag 2 februari Aurora

In Passo Fundo gaan we op bezoek bij de coöperatie Aurora die 95% van de boeren als lid heeft in de staat Santa Catharina.  We hebben het dan over 72.000 boeren! Ze produceren slachthanen, slachtvarkens en melk. Dagelijks worden 1 miljoen kippen, 18.000 varkens geslacht in ca 8 slachterijen en 1,5 miljoen liter melk verwerkt in 1 melkfabriek. Tot voor kort werd er alleen consumptiemelk van gemaakt, maar nu ook (drink)yoghurt, kaas etc waardoor de omzet flink is gestegen. De boeren krijgen per dier dat ze opfokken betaald en hoeven alleen zelf voor de gebouwen en investeringen op hun boerderij te voorzien, de rest krijgen ze van de coöperatie. Per kip krijgen ze 55 Reaal, omgerekend 16 eurocent. Over het algemeen zijn het kleine boeren die moeten voldoen aan de hoge standaard van Aurora. Om ze te motiveren de beste kwaliteit af te leveren kunnen ze predikaten halen en een bonus ontvangen. Daarnaast zorgen ze voor opleidingen voor de boeren en hun kinderen en wordt hier gestimuleerd dat kinderen in de fabrieken van de coöperatie gaan werken. Onder Aurora vallen 13 dochtercooperaties met ieder een eigen naam. In totaal produceren ze 900 verschillende producten en bieden aan 25% van de stadsbevolking werk en bij Aurora staan ruim 9800 mensen op de loonlijst waaronder 492 adviseurs/controleurs, maar de overheid controleert uiteindelijk of aan de wettelijke eisen wordt voldaan. 

Helaas kunnen we hier niet de slachterij in of een boerderij bezoeken vanwege de hygiene eisen die Aurora stelt, maar de uitleg heeft ons een heel goede indruk gegeven van de omvang en betrokkenheid van deze mooie coöperatie. 

Van Passo Fundo rijden we door een heuvelachtig gebied naar Foz do Iguacu. De temperatuur stijgt flink. Het is een lange rit van ruim 6 uur en we maken gebruik om even wat te slapen terwijl onze chauffeur Jerrry het bochtige parcours behendig aflegt en de motor flink schoon wordt gebrand als we weer een klim maken. Tussendoor zien we hoe de soja en mais hier oogstrijp zijn. 

Onderweg maken we een stop bij een restaurantje waar de vriezer leeg wordt gehaald en de eigenaar ons al snel begrijpt: grote kannen koffie en melk neerzetten, dan redden we het verder wel. We rijden weer verder en Harrie zit lekker naast de chauffeur te genieten van de schitterend natuur waar we doorheen rijden. 

Laat in de avond komen we aan in Foz do Iguacu. Het is nog 27 graden. De meeste van ons gaan op tijd naar bed en de Drenten, Canadezen en ik laten ons verwennen met een koud biertje en een heerlijke cocktail. Morgen gaan we de watervallen van de Argentijnse kant bekijken en een van de duurste projecten ter wereld, de Itaipu dam. 

Tot later.

 

Donderdag 1 februari - Soja zover je kunt kijken

We verlaten Passo Fundo en komen in een stroom vrachtwagens. De wegen zijn redelijk. Tol wordt betaald en we denken een snelweg te krijgen, maar helaas. In een dopje slaat onze chauffeur af. Hij heeft geen navigatie en we vragen ons af hoe hij het allemaal weet. Iets later stapt een oud mannetje in en we gaan de onverharde weg op. Waar je ook kijkt, allemaal soja. We hobbelen een half uur en komen bij een melkveebedrijf met Jerseys en daarachter ligt ons bedrijf van 2.500 ha.. 4 familieleden zijn eigenaar en een van hen werkt op het laboratorium om nieuwe rassen te ontwikkelen. Ze hebben in 1950 het bedrijf gekocht om graan te verbouwen. In 1970 zijn ze begonnen met sojateelt en 4 jaar later met de zaadteelt en nu produceren ze ca 30 verschillende rassen soja en 15 rassen graan. Hierbij vermeerderen ze voor Monsanto, Syngenta, Don Mario, Bras Max en BioTriogo. Er werken 80 mensen bij dit bedrijf en het is lastig om personeel te vinden omdat het zover buiten het dorp ligt. Daarom betalen ze de mensen ongeveer 10% meer dan het minimum van ca 1.000 Reais, ruim € 250 per maand.

Gisteren hadden we een discussie over het belang van rotatieteelt en dat wordt hier onderstreept. Ze hebben het land verdeeld in 4 blokken. 3 in de zomer soja en 1 mais (rotatiegewas). Alleen na de mais wordt de grond 40 cm diep losgetrokken zodat kalk dieper kan komen. En na de mais wordt een soort soghum gezaaid die door het sterkte wortelkanaal een betere openheid aan de vuurrode grond geeft. Daarna wordt een vroege sojasoort gepoot. 

In de proefvelden zien we duidelijk het verschil tussen behandeld zaad, verschil in kiemkracht en kiemenergie (Trigo). Van bovenaf lijkt alles gelijk,  maar een plant die zich niet goed ontwikkeld blijft achter en lever minder bonen. 

Uniek is dat ze in onderhandeling zijn met Valtra en JD om machines te leasen. Dat is hier nog niet bekend. Onverwacht is ook dat het bedrijf een milieucertificaat heeft. Tussen de enorme velden zijn regelmatig bossen te vinden met inheemse bomen. Het is hier zelfs zo dat wanneer ze een boom rooien, ze 10 inheemse ervoor in de plaats moeten poten.

In de middag bezoeken we een landbouwuniversiteit van de overheid. Hier krijgen 1.500 leerlingen onderwijs in diverse takken van de land- en tuinbouw als ook landbouwtechniek. Een kleine 400 studenten woont intern. Ze produceren hun eigen groente, silagemais, melk, vlees etc en verwerken dit zodat het in de mensa kan worden gebruikt of het overtollige kan worden verkocht. Luxe is het hier niet, maar dat heeft een reden. Tot een aantal jaren geleden was het budget 12 miljoen Reais voor 750 studenten, nu voor 1.500 studenten is dat nog maar 6 miljoen Reais (ca 1,3 miljoen Euro). De essentie is natuurlijk gelijk: goed onderwijs zorgt voor een goede toekomst. We praten nog even na met Lucas, de student, die aangeeft dat hij zonder deze school geen kans had gehad omdat zijn ouders een kleine boerderij hebben. Dat maakt je wel weer even bewust hoe groot de verschillen hier zijn.

Na dit bezoek gaat de reis verder naar Chapeco, zo'n 150 km verderop. De weg is bochtig, hobbelig en steil. De bus heeft er soms moeite mee, maar het uitzicht is schitterend.

 

Woensdag 31 januari 

Erg vroeg op voor een bezoek aan de Cotrijal coöperatie in Não- Me-Toque, een slordige 4 uur rijden.  Onze gids Fernando vertelt ons over deze landbouwcoöperatie met 7500 leden en 1200 werknemers. 

Ze hebben 630.000 hectare met voornamelijk sojabonen. Ze hadden daarnaast 30% mais als rotatiegewas, maar dat is nu nog maar 10% vanwege de lage prijs (productie 10 ton/ha). De oogstperiode van de soja is van 15 maart tot 28 april; daarna gaat er rogge, gerst of haver in als rotatiegewas. 

Veelvoorkomende problemen zijn ziekte in wortel en algemene ziekten door de lage rotatieteelt. Op dit moment hebben ze geen alternatief voor mais omdat er hier geen andere gewassen willen groeien in de zomer. Eventueel zou je er koeien op kunnen laten lopen als rotatie, maar dat past niet in deze regio.

Syngenta en Monsanto zijn de zaadleveranciers. Fernando geeft aan dat de boeren in Brazilië  niet zo op lange termijn denken. Mais bloeit in november/december en dan hebben ze regelmatig last van droogte. Soja heeft daar minder moeite mee en daarom willen veel boeren ook geen mais verbouwen. Ze hebben zonnebloemen geprobeerd, maar in mei/juni hebben ze vorst en dat nekt de bloemen. Ook hier is de prijs laag en kiezen boeren voor soja. 

Ze produceren 50 ha sojazaad als zaaizaad voor de lokale markt en voor de export. Dat zijn 13 miljoen zakken totale productie. De gemiddelde opbrengst hier is 3 ton/ha. Cotrijal zit hier ver boven, 45% van de boeren hebben namelijk meer dan 4,5 ton/ha. Soja wordt hier niet verwerkt. 

Zo'n 20 jaar geleden had de gemiddelde boer hier nog 20 hectare, nu is dat 75. Veel jongeren trekken weg en daarnaast is het duur om de nieuwe machines aan te schaffen waardoor bedrijven wel groter moeten worden. Daarnaast neigen jongeren eerder aan anderen te leveren die net iets meer geld bieden en die vrijheid hebben ze hier binnen de coöperatie. 

Iedere boer heeft zijn eigen combine, ook de kleine boeren met 20 ha. Het zit in de lokale cultuur dat iedereen hier voor zichzelf werkt. 

Voor opslag hebben ze 32 units. Nog geen 10% van de boeren heeft zelf opslagmogelijkheden. Er is geen planning wanneer iemand mag leveren, het is dan een complete chaos: wie het eerst komt wordt het eerst geholpen.

Na de lunch bij de coöperatie worden we hartelijk ontvangen bij Stara. Het bedrijf is opgericht door de familie Stapelbroek die in 1949 uit Nederland zijn vertrokken naar Sao Paulo. Daar hebben ze de eerste jaren doorgebracht en na 4 jaar zijn ze naar de huidige locatie gekomen. Ze begonnen met het maken van landbouwmachines in 1960 en op dit moment heeft het familiebedrijf, schrik niet, 142 ha, 2800 medewerkers die in 3-ploegendienst draait, 3 productiebedrijven in Brazilie en 1 in Argentinië die bijna operationeel is. De gebouwen zijn groot en liggen ver uit elkaar. Je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt hier gebouwd: Zelfrijdende spuitmachines, zaaimachines, trekkers, kalkstrooiers, voorladers, kunstmesttrooiers, overlaadwagens, mais-inkuilers en maaibekken voor korrelmaïs.

We gaan alle fabrieken door en staan lang stil bij hun nieuwste machine die kunstmest kan strooien en spuiten. Met de 30 meter brede boom is dit een indrukwekkend apparaat. Zaaimachines gaan tot 41 rijen. Ze hebben 120 dealers in Brazilië, Argentinië en Uruguay waarvan 60 alleen Stara voeren. Het voormalig Oostblok is een grote afnemer van ze terwijl Amerika en Canada nog niet worden bediend.

De groei zit er goed in en dat blijkt nogmaals uit de bonus die iedere werknemer krijgt: een voedselpakket van 50 kg. 

Dinsdag 30 januari

We verlaten Porto Alegre en rijden richting Porto Fundo, een Italiaanse kolonie benend vanwege de wijn en champagne. Als we de bus uitstappen ruiken we al een wijn-/alcohollucht. We beginnen met een rondleiding bij Aurora, een coöperatie met 1.100 leden. Gemiddeld zijn de bedrijven 5-25 ha waarop naast druiven ook andere fruitsoorten wordt verbouwd. Kleinschalig en alles handmatig. De steile heuvels lenen zich niet voor machines. Er zijn 30 soorten druiven die worden verbouwd en per hectare is de opbrengt 15 - 40 ton. De prijs per kilo ligt tussen de 0.9 en 1,3 reais. Vermenigvuldig dat met 0,3 voor euro's. Van 1 kg druiven kan 0.9 liter wijn worden gemaakt. We zien hoe de druiven binnen komen. Het suikergehalte wordt online gemeten, de stokjes verwijderd voordat de druiven worden geperst. Afhankelijk van welke wijnsoort gaat een vergisting door of wordt deze gestopt. Nog voor de middag proeven we diverse soorten wijn en sluiten af met een glas whiskey wat ook hier gestookt wordt. Dit gebeurd in een van de andere 2 fabrieken. Vrolijk stappen we de bus weer in en rijden over smalle weggetjes richting de vallei. Het uitzicht is indrukwekkend en we genieten. Even stoppen bij een kerkje op 800 m hoogte dat is gebouwd met wijn bij gebrek aan water om cement te maken. 

En dan rijd de bus het Valduca landgoed op. Een luxe tafel is gedekt voor de lunch en de eigenaar komt even een praatje maken. We zijn bij een familiebedrijf met 11 fabrieken, 2500 ha en 450 medewerkers. Hun specialiteit is champagne. Eerst maar weer eens goed laten verwennen met allerlei lekkernijen, daarna de fabriek in om te zien hoe de champagne wordt geproduceerd. 6 miljoen flessen per jaar en daarnaast nog eens een half miljoen flessen wijn. De opslagruimte is dan ook gigantisch en de proeverij heerlijk. Langzamerhand stijgt bij menigeen de bubbels naar het hoofd.

Tot zover het nieuws uit een zonnig Brazilië. 

Proost!

aaaaa

aaaaa

aaaaa

Maandag 29 januari  - Porto Alegre

Vandaag is het heerlijk warm met zo'n 26 graden in Porto Alegre. We maken een rondrit door de stad waar de Portugezen aan land kwamen. De haven ligt aan een groot meer van 300 km dat aansluiting heeft met de Atlantische Oceaan. Het meeste van de soja, rijst en graan wat in de staat Rio Grande do Sul wordt verbouwd, gaat via deze haven naar andere gebieden in Brazilië. Het oude gedeelte van de stad heeft mooie gebouwen en een enorme kathedraal die van binnen redelijk sober is. Als we in de stad een bakje koffie willen doen krijgen we te maken met op en top vriendelijkheid. Tafels worden verschoven, stoelen erbij gezet om het ons te plezieren. Iedereen zit en ik proef de koffie. Goed, eerlijk gezegd staat deze niet in mijn top 100, maar het kan ermee door. Toch wil de eigenaar ons dat niet aandoen en geeft ons het advies naar een ander café te gaan met lekkere koffie. Hij loopt mee en regelt daar van alles waarna we even later heerlijk genieten.

En dan is het tijd om te lunchen. We komen terecht bij een Gauchos restaurant waar mooie mannen in traditionele kledij met enorme spiesen vlees rondlopen. We kunnen het niet af eten. Met spanning wachten we op nummer 7, de bult van een Nelore rund. Dat kennen we niet. Verrassend is de malsheid hiervan. Heerlijk! 

In de middag worden we ontvangen bij Farsul, een soort LTO met in deze staat 127 departementen en 180.000 boeren die hierbij zijn aangesloten. Ondanks de enorme oppervlakte levert de landbouw nog geen 10% van het totale staatsinkomen. We krijgen duidelijke overzichten van de producties en verschuivingen van de afgelopen 15 jaar. Zo is er minder graan geproduceerd maar steeds meer rijst en vooral soja. We zullen het de komende dagen gaan zien wanneer we deze staat doorkruisen op weg naar Foz do Iguacu. Morgen staat wijn op het programma en een stuk natuur. Nu snel naar bed, want het is alweer veel later dan gepland en over een paar uurtjes gaat mijn wekker weer.

O ja, vandaag een mooi staaltje van de Rabobank! Een geblokkeerde credit card. 40 minuten gebeld, en uitgevonden dat er een verdachte afschrijving was gedaan door Apple waardoor de kaart niet meer vrijgegeven mag worden. De oplossing die werd voorgesteld: voor iedere transactie even met ze bellen. Met de bereikbaarheid van vandaag zou dat per transactie 20 minuten in beslag nemen en een kostenplaatje zijn van ruim 40 euro  :-(. Aan zo'n bank heb je echt wat!

Zondag 28 januari 

Vroeg op vandaag voor de vlucht naar Porto Alegre. Ontbijtpakketje mee en daar gaan we. Om half 7 zondag is er onverwacht veel verkeer en 45 minuten later zijn we op de luchthaven. In Porto Alegre ontmoeten we Mini en Roelof Kiers uit Brazilië, voor een aantal bekenden van vorige reizen. Nu zijn we echt internationaal: Canadezen, Belgen, Tsjechen, Brazilianen en Nederlanders. De koffers vormen een uitdaging voor de chauffeur, maar hij krijgt alles mee. Onze lokale gids Claudio doet een poging de namen uit te spreken wat hilarische momenten oplevert.

Eerst maar eens lunchen en dan vertrekken we richting een familiebedrijf met rijst, soja en vleesvee. Het is een uurtje rijden en bij het bedrijf gaan we het zandpad op. De velden liggen er mooi bij en we krijgen een uitgebreide uitleg over dit 1100 ha grote bedrijf waar 12 mensen werken. Ze produceren zaairijst en moeten, om besmetting met wilde rijst te voorkomen, na een jaar rijst te hebben verbouwd twee jaar soja of gras verbouwen. Ze hebben 900 stuks vleesvee die 24 - 28 maanden de tijd krijgen om slachtrijp te worden. We dachten dat groeihormonen werden toegediend, maar dit is strikt verboden. Zo mogen ze hier ook niet jagen op konijnen. Dit wordt zelfs via satelliet bijgehouden. Brrrr... Ook moeten ze 10% van hun areaal als natuurgebied inrichten. In sommige gebieden is dat zelfs 30% tot wel 80%! Dit horen we niet in Nederland als sommige goede doelen weer eens geld proberen in te zamelen. 

Aan het eind van de middag rijden we in de drukte terug naar Porto Alegre. Het is hier bijna het end van de zomervakantie en veel mensen zijn naar het strand geweest. 

Met 28 graden is het hier best vertoeven. We rijden terug naar ons hotel. Even opfrissen en dan naar de overkant waar diverse soorten bier wordt geschonken. Maar helaas. Het zit dicht en ook de bar van het hotel. Improviseren dus en dan blijkt maar weer hoe belangrijk een goede chauffeur en gids zijn, want met de bus worden we naar een supermarkt gereden en even later zitten aan een heerlijk koud drankje te kijken hoe een tropische regenbui naar beneden komt. 

Het diner is bijzonder. De tafel wordt vol gezet met hapjes en de helle avond komen allerlei soorten vlees voorbij waaruit je kunt kiezen en er wordt flink gekozen en genoten. 

Morgen gaan we Porto Alegre verkennen en 's middags naar een coöperatie. 

Technische details 

De familie heeft vorig jaar nog 130 ha bijgekocht en hoopt in de toekomst 30.000 zakken van 40 kg rijst te kunnen produceren. Het water komt uit de rivier die 5 km verder ligt en is gratis. Per ha oogsten ze 10.000 kg rijst en een zak zaairijst weegt 40 kg. Kortom, ze moeten 300 ha jaarlijks verbouwen waarbij 300 platen/m2 staan en 90 kg zaairijst per ha wordt gebruikt die ze betrekken van o.a. BASF. De soja opbrengst is 3500 - 4000 kg/ha

Grond kost hier 5.000 Amerikaanse dollar per ha.

Afgelopen jaar kostte het 12 dollar om een zak consumptierijst te produceren en leverde het 10 dollar per zak op (60 kg). Zaairijst leverde 25 dollar per zak van 40kg op. 

De rijst wordt geoogst met 24% vocht en in 8 uur houtgestookt gedroogd tot 13-14%. Daarna geschoond en daarna ontsmet en opgeslagen in zakken van 500kg. Ze verkopen hun rijst zelf en werken nauw samen met de universiteit van Porto Alllegre waarvan een professor vandaag met ons is meegereisd. 

 

 

Zaterdag 27 januari 

Sao Paulo, de miljoenenstad

Het is de eerste dag dat we in Brazilië zijn en wel in Sao Paulo. Vandaag verkennen we deze miljoenenstad die nog steeds groeit. In Sao Paulo zelf wonen 12 miljoen mensen en met de voorsteden erbij kom je al snel op 20 miljoen. Het is rustig op de weg en de 8 rijbanen zijn leeg. Onze gids verteld dat wat we nu in 5 minuten hebben gedaan, door de week zeker een uur kost. Want naast veel mensen rijden hier ook nog eens 6 miljoen auto's die ieder 1 dag in de week niet gebruikt mogen worden. Welke dag dat is, is afhankelijk van de laatste cijfers van je kenteken. Dit om het wegennet en het milieu iets te ontlasten. We rijden door Batman alley waar kunstenaars mooie kunstwerken hebben gemaakt op de muren. Daarna langs het grootste voetbalstadion met 40.000 zitplaatsen en 70.000 staplaatsen. Voetbal is belangrijk en Sao Paulo heeft maar liefst 5 stadions. De drome, waar straks het carnaval plaatsvindt wordt al opgebouwd. 1,5 km aan tribunes en volledig uitverkocht. Sambascholen strijden hier om de eer en de hoofdprijs van 2 miljoen. We zien het penthouse waar een bekende formule 1 rijder woont. Kosten: 10 miljoen, maar dan heb je ook wat: 10 parkeerplaatsen, heliplatform, shopping mall onder je flat, beveiliging en uitzicht op de favela's ofwel sloppenwijken. Bizar hoe klein de afstand tussen steenrijk en straatarm is. Een middenstand is hier nauwelijks, maar wel in opkomst. Vorig jaar zijn hier 50 Ferraris verkocht en na New York is dit de stad met de meeste helicopters ter wereld. Vandaag zien we ze nauwelijks. Het is zaterdag en vakantie. Dat de stad nog steeds groeit zien we in de zakenwijk die hier ook wel Chicago wordt genoemd. Grote glazen wolkenkrabbers waar bekende internationals zijn gevestigd.

Het oude gedeelte van de stad herbergt een enorm marktcomplex waar lange rijen staan te wachten om te lunchen. Wij mogen doorlopen en genieten even later van de specialiteit, een broodje mortadella. Later proeven we allerlei soorten fruit en nemen een flinke hoeveelheid mee om later op te eten.

In de middag verkennen we de bekende Avenue Paulista. Het is een flinke klim naar deze luxe straat en van hieruit hebben we een mooi uitzicht en belanden we buiten op het terras waar menigeen zich tegoed doet aan een ijskoud biertje en locale hapjes. Na het diner gaan we naar bed. Morgen is het vroeg op, naar de luchthaven voor onze vlucht naar Porto Alegre.

Zaterdag 27 januari - Aankomst Sao Paulo 

De eerste berichten en foto's uit Brazilië zijn binnen. Na een beetje vertraging door de dichte mist op Schiphol is de groep gister vertrokken en ze hebben een goede vlucht gehad. De eerste dag Sao Paulo heeft veel indruk gemaakt, met een wandeling door het oude gedeelte van de stad, bezoek aan de markt en het zicht op de hoge wolkenkrabbers.  Ja, de wolken zijn nog aanwezig maar de korte broeken zijn al uit de koffer gehaald. 

Ik ga me hier vast klaarmaken voor een klein carnavalsfeestje morgen. Het zal er waarschijnlijk iets anders uitzien als het carnaval in Rio. We kijken uit naar de volgende foto's en berichten uit warm Brazilië ! 

Groet, Lotte 

aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa

aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa

Woensdag 24 januari noaberschop

Noaberschop. Een leuk Twents woord. Wat betekent het? Burenplicht, maar dat klinkt weer zo verplicht terwijl het zo niet is bedoeld. Vanavond druk  geweest met het maken van een Sarah voor de lieve buurvrouw die vrijdag 50 wordt.  Dat feestje gaan we missen. Jammer, altijd gezellig, maar ik kijk ook uit naar Brazilië. De eerste dagen waarschijnlijk nog wat regen, maar daarna wordt 30 graden verwacht. HeerIjk! Nog een paar dagen geduld, dan komen hier de verhalen en foto's vanuit Sao Paulo.  Tot later!

Donderdag 18 januari 2018 Stormachtige off-kantoordag

Het stormt in Nederland. Ook hier. De mooie den in de tuin is helaas omgewaaid en ligt deels op de weg. De hulptroepen arriveren snel en binnen een uur is de weg vrij. Met flink wat hars aan de handen stormen we het kantoor weer in en zien net de gevelboei door de wei vliegen. Binnen zitten we gelukkig lekker warm en we hopen dat de schade bij jullie meevalt. Succes in ieder geval.

Vrijdag 12 januari 2018 Kennismaken met de reisgenoten

Vanavond hebben we de bijeenkomst. Lotte en ik arriveren mooi op tijd. Geen file en dan ben je opeens een uur eerder dan gepland. Maar we zijn niet de eerste. Binnen zitten Jan en Daan al gezellig te praten. Zij hadden het verkeer ook mee. We schuiven gezellig aan, verdelen de broodjes en praten bij terwijl langzaam de rest van de groep binnen druppelt. Vijf reizigers wonen in het buitenland en kunnen helaas niet aanwezig zijn, maar zij hebben het reisboek en informatie voor de thuisblijvers al digitaal ontvangen. Het is altijd weer spannend hoe iedereen is, maar na wat formele dingetjes komen de persoonlijke gesprekken op gang. Harrie neemt een cd mee voor de muzikale invulling in Brazilië en Marijke en Roelof nemen ook wat mee van de band waarin Roelof speelt. We verheugen ons erop. Het is laat in de avond als we weer richting huis rijden. Wat een leuke groep! Ik heb er zin in!!